Atatürk’ün Ağırlık ve Uzunluk Ölçülerinde Yaptığı Değişiklikler

Sponsorlu Bağlantılar

Atatürk’ün Yaptığı Yenilikler

Osmanlı zamanın dışa kapalılık yüzünden kullanılan bir çok uygulama da eksiklik vardı dışarı ile karışıklıklar doğuruyordu.Bunlara en büyük örnek ise saat, takvim ve ölçülerdir.Avrupada kullanılan saat, takvim ve ölçü aletleri yüzünden Osmanlı da kullanılanlar arasında karışıklıklar oluyordu ve bir çok sorunu da beraberinde getiriyordu.Özellikle sosyal, ticarî ve resmî ilişkileri zorlaştırıyordu.

Ağırlık ve Uzunluk Ölçülerinde Yapılan Değişiklikler

Osmanlı zamanında kullanılan uzunluk ölçüleri genellikle endaze, parmak, arşın, adım, ayak ve kulaç olarak sıralanabilir.Osmanlı döneminde 60 cm. veya 65.cm uzunluğa eşit olan endaze, parmak ucundan omuza kadar uzunluğu ifade eden ve ortalama 75,8 cm. kabul edilen arşın ile adım, ayak, kulaç gibi uzunluk ölçüleri kullanılıyordu39. Bu ölçüler standart ölçüler değildi. Hele adım, ayak, kulaç gibi ölçülerle sıhhatli bir iş yapmak hiç mümkün değildi. Bunların yerine 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla modern dünyanın kullandığı metre sistemi kabul edilmiştir. Artık uzunluk ölçümü milimetre, santimetre, desimetre, metre, dekametre, hektometre, kilometre ile ifade edilecektir40.

Osmanlı zamanında kullanılan ağırlık birimi ise en yaygın itibari ile dirhemdi.Ağırlık ölçülerine gelince bu gurubun temel birimi dirhem idi. Dirhem Mısır’da 3,0889 gram, İstanbul’da 3.207 gram idi. 400 dirhem bir okkayı oluşturuyordu. İstanbul için bir okka 1,282 gram ağırlığı ifade etmekte idi. Diğer şehirlerde okkada küçük farklılıklar görülebiliyordu. Okka yerine vakiyye ve kıyye tabirleri de kullanılıyordu. 44 okka bir kantarı, 4 kantar da bir çekiyi ifade etmekte idi ki, bu hesaba göre, 1 kantar 56,408, 1 çeki de 225,632 kilograma karşılık geliyordu. Ancak sonradan 195 okka yani 250 kilogram 1 çeki denildi. Bir başka ağırlık ölçüsü olan batman ise aynı zamanda yüzey ölçüsü olarak da kullanılmış, farklı ülkelerde farklı zamanlarda farklı standartları ifade etmiştir. Altın ve kıymetli taşların ölçümünde kullanılan temel birim ise de kırattır. Kıratın alt ve üst birimleri ve bunların birbirlerine oranları şu şekildedir. 1 3/7 (Bir tam üç bolü yedi) dirhem bir miskali oluşturur. Miskalin 1/4’üne denk, dengin 1/4’üne kırat, kıratın 1/4’üne buğday, buğdayın 1/4’üne fitil, fitilin 1/ 2’sine nakir, nakirin 1/2’sine kıtmir, kıtmirin 1/2’sine zerre denilirdi41.

1782 sayılı kanun ağırlık ölçülerinde de batı standartlarını hakim kılmıştır. Artık ülke içinde ve dışındaki alış-verişlerde miligramdan tona kadar uzanan modern dünyanın ölçü sistemi esas alınacaktır. Kuyumculukta ise yeni şekli ile 2 desigram ağırlığa tekabül eden kırat da kullanılabilecektir42.

Hacim ölçüleri ile tartılan hububat cinsi ticari emtiada ise kile, şinik, tas, ölçek vb. ölçü birimleri kullanılmakta idi. Bu ölçümlerin kendi içerisinde bile tutarlılıkları yoktu. İstanbul kilesi ortalama 25 kilo, ibrail kilesi 100 kilo idi. Kilenin küsuratına kutu denilirdi. 8 kutu 1 İstanbul kilesini teşkil ederdi. Kilenin 1/4’üne de şinik adı verilirdi43. 26 Mart 1931 tarihli kanunla sıvı maddelerin hacim ölçümlerinde litre sistemi getirilmiştir. Bu sistemde mililitreden kilo litreye kadar uzanan bir dereceleme sistemi mevcuttur. Katı ve gaz maddelerin hacimlerinin ölçülmesinde ise milimetreküpten kilometreküpe kadar uzanan bir sistem getirilmiştir44.

Osmanlı Devleti’nde tarla, bahçe gibi arazilerin yüzey ölçümünde dönüm ve çiftlik tabirleri kullanılmıştır. Bir çiftlik arazi verim durumuna göre 60 ile 150 dönüm arasında değişebiliyordu. Dönüm adım hesabı ile tespit edilirdi. Orta adımlarla eni ve boyu 40 adım olan araziye dönüm denilirdi45. Ölçüler kanunu ile yüzey ölçüsü olarak metrekareden kilometrekareye kadar uzanan bir sistem getirilmiştir46.

Ölçülerde değişiklik geç kalınmış bir düzenleme idi. Gelişen dünyada çok önceleri bu uygulamaya geçmek gerekiyordu. Nitekim, kanun çıkmadan üç yıl önce Bursa belediyesi belediye sınırları dahilinde metre cinsinden ölçülerin kullanılması mecburiyetini getirmişti47. Ölçüler kanunu sayesinde ülke içerisinde ölçülerle birlik sağlandığı gibi dış ticaret de kolaylaşmıştır. Genellikle bu yeni sistem halkımız tarafından kabul görmüştür. Ancak kırsal kesimde hâlâ teneke ile tahıl tartmak, bidon ile süt satmak, arşın ile kumaş ölçmek gibi uygulamaların devam ettiği görülmektedir. Bunda insanların kültür eksikliği, önemsememe ve alışkanlıklarını bırakamamalarının da rolü vardır. Ayrıca, kolaycılık ve ekonomik sıkıntılar da bunda önemli bir etkendir. Zira, herkes her yerde bu ölçü aletlerini kolayca elde edememektedir. Ücretsiz ve temini kolay ilkel ölçü birimleri tercih edilebilmektedir. Ancak, halkın okuma-yazma oranı, kültür seviyesi ve ekonomik düzeyi yükseldikçe bu tür uygulamalar azalacaktır.

Ağırlık ve Uzunluk Ölçülerinde Yapılan Değişiklikler

Osmanlı döneminde 60 cm. veya 65.cm uzunluğa eşit olan endaze, parmak ucundan omuza kadar uzunluğu ifade eden ve ortalama 75,8 cm. kabul edilen arşın ile adım, ayak, kulaç gibi uzunluk ölçüleri kullanılıyordu39. Bu ölçüler standart ölçüler değildi. Hele adım, ayak, kulaç gibi ölçülerle sıhhatli bir iş yapmak hiç mümkün değildi. Bunların yerine 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla modern dünyanın kullandığı metre sistemi kabul edilmiştir. Artık uzunluk ölçümü milimetre, santimetre, desimetre, metre, dekametre, hektometre, kilometre ile ifade edilecektir40.

Sponsorlu Bağlantılar

Ağırlık ölçülerine gelince bu gurubun temel birimi dirhem idi. Dirhem Mısır’da 3,0889 gram, İstanbul’da 3.207 gram idi. 400 dirhem bir okkayı oluşturuyordu. İstanbul için bir okka 1,282 gram ağırlığı ifade etmekte idi. Diğer şehirlerde okkada küçük farklılıklar görülebiliyordu. Okka yerine vakiyye ve kıyye tabirleri de kullanılıyordu. 44 okka bir kantarı, 4 kantar da bir çekiyi ifade etmekte idi ki, bu hesaba göre, 1 kantar 56,408, 1 çeki de 225,632 kilograma karşılık geliyordu. Ancak sonradan 195 okka yani 250 kilogram 1 çeki denildi. Bir başka ağırlık ölçüsü olan batman ise aynı zamanda yüzey ölçüsü olarak da kullanılmış, farklı ülkelerde farklı zamanlarda farklı standartları ifade etmiştir. Altın ve kıymetli taşların ölçümünde kullanılan temel birim ise de kırattır. Kıratın alt ve üst birimleri ve bunların birbirlerine oranları şu şekildedir. 1 3/7 (Bir tam üç bolü yedi) dirhem bir miskali oluşturur. Miskalin 1/4’üne denk, dengin 1/4’üne kırat, kıratın 1/4’üne buğday, buğdayın 1/4’üne fitil, fitilin 1/ 2’sine nakir, nakirin 1/2’sine kıtmir, kıtmirin 1/2’sine zerre denilirdi41.

1782 sayılı kanun ağırlık ölçülerinde de batı standartlarını hakim kılmıştır. Artık ülke içinde ve dışındaki alış-verişlerde miligramdan tona kadar uzanan modern dünyanın ölçü sistemi esas alınacaktır. Kuyumculukta ise yeni şekli ile 2 desigram ağırlığa tekabül eden kırat da kullanılabilecektir42.

Hacim ölçüleri ile tartılan hububat cinsi ticari emtiada ise kile, şinik, tas, ölçek vb. ölçü birimleri kullanılmakta idi. Bu ölçümlerin kendi içerisinde bile tutarlılıkları yoktu. İstanbul kilesi ortalama 25 kilo, ibrail kilesi 100 kilo idi. Kilenin küsuratına kutu denilirdi. 8 kutu 1 İstanbul kilesini teşkil ederdi. Kilenin 1/4’üne de şinik adı verilirdi43. 26 Mart 1931 tarihli kanunla sıvı maddelerin hacim ölçümlerinde litre sistemi getirilmiştir. Bu sistemde mililitreden kilo litreye kadar uzanan bir dereceleme sistemi mevcuttur. Katı ve gaz maddelerin hacimlerinin ölçülmesinde ise milimetreküpten kilometreküpe kadar uzanan bir sistem getirilmiştir44.

Osmanlı Devleti’nde tarla, bahçe gibi arazilerin yüzey ölçümünde dönüm ve çiftlik tabirleri kullanılmıştır. Bir çiftlik arazi verim durumuna göre 60 ile 150 dönüm arasında değişebiliyordu. Dönüm adım hesabı ile tespit edilirdi. Orta adımlarla eni ve boyu 40 adım olan araziye dönüm denilirdi45. Ölçüler kanunu ile yüzey ölçüsü olarak metrekareden kilometrekareye kadar uzanan bir sistem getirilmiştir46.

Ölçülerde değişiklik geç kalınmış bir düzenleme idi. Gelişen dünyada çok önceleri bu uygulamaya geçmek gerekiyordu. Nitekim, kanun çıkmadan üç yıl önce Bursa belediyesi belediye sınırları dahilinde metre cinsinden ölçülerin kullanılması mecburiyetini getirmişti47. Ölçüler kanunu sayesinde ülke içerisinde ölçülerle birlik sağlandığı gibi dış ticaret de kolaylaşmıştır. Genellikle bu yeni sistem halkımız tarafından kabul görmüştür. Ancak kırsal kesimde hâlâ teneke ile tahıl tartmak, bidon ile süt satmak, arşın ile kumaş ölçmek gibi uygulamaların devam ettiği görülmektedir. Bunda insanların kültür eksikliği, önemsememe ve alışkanlıklarını bırakamamalarının da rolü vardır. Ayrıca, kolaycılık ve ekonomik sıkıntılar da bunda önemli bir etkendir. Zira, herkes her yerde bu ölçü aletlerini kolayca elde edememektedir. Ücretsiz ve temini kolay ilkel ölçü birimleri tercih edilebilmektedir. Ancak, halkın okuma-yazma oranı, kültür seviyesi ve ekonomik düzeyi yükseldikçe bu tür uygulamalar azalacaktır.

Sponsorlu Bağlantılar

Benzer Yazılar


(90) Yorum

    Afra Nisa
    15 Nisan 2014 - 23:12

    Bu site gerçekten güzel bir site çok teşekkür ediyorum öğretmenim beğendi ve kaynağını istedi ben de verdim sonra diğer arkadaşlarım da istedi onlara da verdim çok teşekkür ediyorum renkliweb…

    sudenaz
    05 Aralık 2012 - 21:34

    çk knştn tğba

    barış
    11 Nisan 2012 - 18:34

    bence cok gzl bunu her kim yaptıysa ona hll olsn wala

    yaren
    04 Nisan 2012 - 20:44

    süüüüüüüüpppppppppeeeeeeeeerrrrrrrrr 🙂 🙂 🙂

    cansu
    04 Nisan 2012 - 20:42

    ardıgım seyı bulamadım 🙁 🙁 🙁

    seda
    21 Ocak 2012 - 16:32

    bence güzel ceren haklısın

    -simge
    21 Ocak 2012 - 16:30

    bence güzel değil seda benim kuzenim çok güzel kız ama neyse çok saçma :p:p:

    seda
    21 Ocak 2012 - 16:27

    BENCE GÜZELLLLLLLLLL BEN BAYILDIM BAZI YERLER ÇOK UZUN OLSUN :D:D:D:D:D:

    seda
    21 Ocak 2012 - 16:26

    bence güzel 😀

    ceren
    01 Ocak 2012 - 14:13

    çokkk harika şimdi yazıyorum en güzeli bu site

    alex sesoza
    01 Ocak 2012 - 13:39

    yes

    mustafa
    27 Aralık 2011 - 22:00

    ARADIGIM ŞEYİ BULAMADIM KILAVYE BOZUŞLDU ARZIK

    mustafa
    27 Aralık 2011 - 21:59

    😀
    HAYAT BÖYLE YA İŞTE YA

    ugur
    18 Aralık 2011 - 18:18

    🙁 🙁 🙁 🙁 🙁 ardıgım seyı bulamadım

    serhat
    16 Aralık 2011 - 15:57

    çok güzelllllllllll(((((((((((((((((((((((((((((((((beğendim ders aldığım için teşekkürler)))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))

    beyza
    11 Aralık 2011 - 16:27

    işime hiç yaramadı

    feyza
    16 Kasım 2011 - 17:59

    beğenmedim ama
    tuğba senin dediklerine katılıyom 🙂

    seymen
    10 Kasım 2011 - 17:53

    heheheyt be performansıma çok yaradı olum .çoooook mutluyum

    seymen
    10 Kasım 2011 - 17:52

    biraz fazla yazı var ama neyse .güzel site

    elif
    26 Ekim 2011 - 16:28

    güzel bğendim ama uzunolsaydı dahaiyi idi çünkü mat öğretmeni en az 10 sayfa olsun dedi….

    orosbu
    24 Mayıs 2011 - 21:49

    oooooooooo siti çok güzel

    banu
    24 Mayıs 2011 - 21:46

    çok gerekli bilgiler bence yazana tebrik ediyorum

    banu
    24 Mayıs 2011 - 21:45

    çok bilgi aldım sınavdan 100 aldım bence sssüüüpppeeerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr

    şule
    23 Mayıs 2011 - 18:59

    çok süper performastan 100 aldım yazana teşekürler

    meltem
    23 Mayıs 2011 - 18:56

    bunu yazana çok teşekür ederim

    yusuf
    10 Mayıs 2011 - 19:13

    çok güzel olmuş iyi not aldım bu siteyi acan çok teşekur ederim

    irem ateş
    30 Nisan 2011 - 15:32

    çok güzel bilgiler var ödevden 100 aldm allah razı olsun ….
    yni süüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüpppppppppppppppppppppeeeeeeeeerrrrrrrrrrrrrrrrr

    kübra
    25 Nisan 2011 - 17:41

    esmer´e katılıyorum bencede harfleri bebek gibi uzatmayın örnek zeynep

    esmer
    25 Nisan 2011 - 17:38

    arkadaşlar yazdıklarınıza dikkat edin özellikle harflere ve bebek giBi süperrrrrrrrrrrr diye uzatmayın…….

    irem
    25 Nisan 2011 - 17:34

    arkadaşlar bazı kişiler hariç yazarken harflere dikkat edin

    irem
    25 Nisan 2011 - 17:32

    burcu yarali değil yararlı diyecektin herhalde

    Aymilasu MUTLU
    23 Nisan 2011 - 17:33

    Bence de harikaymış. Bu siteye teşekkürler…

    taha
    22 Nisan 2011 - 10:36

    çok uzun ama süper

    mert
    19 Nisan 2011 - 19:57

    çooooooooooooook güzel teşekkür edrim

    burcu
    14 Mart 2011 - 13:37

    bence yarali bir site odevimi kolayca yapmama yardim oldu 😀

    Şevval
    03 Mart 2011 - 17:38

    Bu site Çok güzel nir site.Yarın matamatikçiye vericem ödevi inş beğenir he bu arada Sedanur sana katılıyorum..:)

    duygu melike
    26 Şubat 2011 - 17:07

    iiii güzel site allah razı olsun bide tunahan hangi okula gidion ?

    Ezgi
    03 Şubat 2011 - 11:03

    çok güzel bir site 5 aldım yha

    merve
    31 Ocak 2011 - 12:29

    çok harika olmuşşşşşşşşşşşşşş

    görkem
    16 Ocak 2011 - 14:20

    öğretmenim yüz verdif

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir